Radyoterapi
Mesane kanseri tedavisinde radyoterapi, cerrahi tedaviye ek olarak veya belirli klinik durumlarda alternatif bir seçenek olarak kullanılmaktadır. Radyoterapi, hastalığın evresine, yerleşimine ve diğer tedavi seçeneklerine göre uygulanır. Aşağıda radyoterapinin farklı uygulama alanlarına dair bilgiler verilmiştir.
1. Post-operatif Radyoterapi
Lokal olarak ilerlemiş mesane kanseri (pT3-4) olan hastalarda, radikal sistektomi (RS) sonrasında %30 civarında yüksek bir lokal başarısızlık oranı ve kötü sağkalım gözlemleri ile karşılaşılmaktadır. Bu hastalarda, bölgesel ve uzak hastalık riskini azaltmak amacıyla adjuvan tedavi stratejileri önem kazanmaktadır.
- Post-operatif adjuvan radyoterapi: Bu tedavi, pT3/pT4 pN0-2 ürotelyal mesane kanseri hastalarında düşünülmelidir. Radyoterapi alanları, cerrahi sırasında elde edilen patolojik bulgulara göre belirlenmelidir ve özellikle rezidüel mikroskobik hastalık taşıyan bölgeler hedef alınmalıdır. Bu bölgeler genellikle sistektomi yatağı ve pelvik lenf nodları olabilir.
- Dozaj: 45 ila 50.4 Gy arasında değişen dozlar genellikle tercih edilmektedir (Fonteyne ve ark. 2022).
- Kemoterapi ile kombine kullanım: Adjuvan kemoterapiye eklenen radyoterapi, lokal ileri mesane kanseri hastalarında, radikal sistektomi sonrası lokal nükssüz sağkalımda iyileşmeler ile ilişkilendirilmiştir (Iwata ve ark. 2019).
2. Pre-operatif Radyoterapi
Opere edilebilir kas invaziv mesane kanseri (KİMK) hastaları için ameliyat öncesi radyoterapinin sağkalımı artırdığına dair güncel veriler mevcut değildir. Bununla birlikte, bazı çalışmalar ameliyat öncesi radyoterapinin sadece lokal nüks riskini azalttığını göstermektedir:
- Doz ve Fraksiyonasyon: Genellikle 1.8-2 Gy’lik fraksiyonlarla 45-50 Gy arasında bir doz uygulanır. Ancak bu tedavi genellikle 4 ila 6 hafta sonra düşük evreleme ile sonuçlanmaktadır.
- Sınırlı kanıtlar: Yüksek kaliteli kanıtlar sınırlıdır ve ameliyat öncesi radyoterapi, sadece lokal nüks riskini azaltmak amacıyla kullanılabilir (Witjes ve ark. 2024).
3. Oligometastatik Hastalıkta Lokal Tedavi
Oligometastatik hastalık, kanserin birkaç (maksimum üç) uzak bölgeye metastaz yaptığı durumu tanımlar. Bu hastalık türü, belirli lokal tedavi yöntemlerinden fayda sağlayabilir:
- Lokal tedavi seçenekleri: Oligometastatik mesane kanseri hastalarına lokal tedavi (mesane ve metastatik bölgelere yönelik) eklenmesi, sağkalım açısından bazı faydalar sağlayabilir. Ancak bu veriler henüz sınırlıdır ve ileri prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.
- Konsensus ve tedavi seçenekleri: 2023 yılında yapılan bir konsensusta, oligometastatik mesane kanseri tanımında, tamamen rezeke edilebilir veya stereotaktik tedaviye uygun maksimum üç metastatik bölge önerilmiştir (Bamias ve ark. 2023).
- Retrospektif vaka serileri: Bu çalışmalar, oligometastatik mesane kanserinde lokal tedavinin sağkalım üzerine faydalı etkiler yaratabileceğini göstermektedir (Fischer ve ark. 2022).
EAU Klavuzları (2024) Önerileri
- Opere edilebilir KİMK hastaları için operasyon öncesi radyoterapi önerilmemelidir, çünkü bu tedavi sadece düşük evrelemeye neden olur ve sağkalım avantajı sağlamaz.
- Üriner diversiyon ve RS planlanan hastalar için operasyon öncesi radyoterapi önerilmemelidir.
- pT3b-4 veya pozitif lenf nodu veya pozitif cerrahi sınırları olan hastalarda, operasyon sonrası kemoterapiye ek olarak adjuvan radyoterapi düşünülmelidir.
- Oligometastatik hastalık bulunan hastalar, lokal tedavi seçenekleri hakkında bilgilendirilmeli ve tedavi için dikkatle seçilmeli, farklı tedavi yöntemlerinin potansiyel yararları ve zararları ile oligometastatik hastalıkta lokal tedaviyi destekleyen kesin kanıtların bulunmadığı konusunda bilgilendirilmelidir.
Özet
Radyoterapi, mesane kanseri tedavisinde özellikle post-operatif dönemde önemli bir yer tutmaktadır. Ameliyat sonrası lokal nüks ve sağkalım üzerine olumlu etkileri olan adjuvan radyoterapi, özellikle lokal ilerlemiş (pT3-4) ve pozitif lenf nodu bulunan hastalarda önerilmektedir. Pre-operatif radyoterapi, günümüzde sağkalımı artırmaya yönelik kanıtlarla desteklenmemekle birlikte, lokal nüks riskini azaltma amacıyla kullanılabilir. Oligometastatik hastalık durumunda ise, lokal tedavi seçenekleri sağkalım üzerine fayda sağlasa da, bu konuda daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.