Kasa İnvaziv Olmayan Mesane Kanseri (KİOMK) İçin Prognostik Faktörler
Mesane kanserinin tedavisinde ve seyrini belirlemede çeşitli faktörler dikkate alınır. Bu faktörler, kanserin tekrarlama (rekürrens) ve ilerleme (progresyon) risklerini anlamamıza yardımcı olur. İşte KİOMK için en önemli prognostik faktörler:
- Tümör Sayısı
- Tümör sayısı, kanserin tekrar etme olasılığını etkileyen en önemli faktördür.
- Tek bir tümör varsa, genellikle tekrar etme riski daha düşüktür. Ancak, 8 veya daha fazla tümör varlığında tekrar etme riski artar.
- Çok sayıda tümör varlığında TUR-MT (transüretral rezeksiyon) işleminin kalitesi de önemli rol oynar.
- Tümör Boyutu
- 3 cm’den küçük tümörler genellikle rekürrens ve progresyon riskini etkilemez. Ancak, 3 cm ve üzerindeki tümörler hem tekrar etme hem de ilerleme riskini artırır.
- 5 cm’nin üzerindeki tümörlerde progresyon oranı daha yüksektir.
- Önceki Rekürrens Durumu
- Daha önce mesane kanseri geçirmiş hastalarda, tekrar eden tümörler daha yüksek risk taşır.
- Bir yıldan fazla süreyle 1’den fazla rekürrens yaşayan hastalar daha fazla risk altındadır.
- Evre
- Ta (non-invaziv) evreli tümörler genellikle düşük risk taşırken, T1 evresi daha yüksek risklidir. T1 tümörleri, mesanenin daha derin katmanlarına yayılmıştır ve bu tür tümörlerde tedaviye ek olarak tekrar TUR-MT yapılması önerilir.
- Derece (G1, G2, G3)
- Yüksek dereceli tümörler (G3) daha hızlı ilerleyebilir ve daha fazla risk taşır. Özellikle yüksek dereceli T1 tümörler, kansere dönüşme riski açısından daha tehlikelidir.
- G3 tümörlerde, 15 yıllık sağkalım oranı daha düşüktür.
- CIS (Karsinoma In Situ)
- CIS, mesanenin yüzeyinde düz bir tümördür ve yüksek derecelidir. Progresyon riskini artırır. Eğer tedavi edilmezse, kas invaziv kanser gelişebilir.
- CIS bulunan hastalarda ilerleme oranı %54’e kadar çıkabilir.
Yeni Risk Grupları (2021 EAU KİOMK Risk Sınıflaması)
- Düşük Risk
- 70 yaşından küçük, CIS olmayan, <3 cm boyutunda tek bir TaT1 G1 tümörü olan hastalar.
- Orta Risk
- Düşük risk grubuna dahil olmayan, CIS içermeyen hastalar.
- Yüksek Risk
- T1 tümörler veya CIS içeren hastalar.
- Çok Yüksek Risk
- CIS içeren, yüksek dereceli tümörler veya T1 evresinde yüksek risk faktörleri olan hastalar.
Ek Risk Faktörleri
- Yaş >70, kadın cinsiyet, T1 tümör sonrası yeniden tümör kalması, divertikül içi T1 tümör gibi faktörler ek risk oluşturur.
Bu faktörlerin kombinasyonu, hastaların tedavi planlamasında ve prognoz tahminlerinde önemli rol oynar. Tümör özellikleri ne kadar kötü olursa, tedavi süreci ve izleme planları da ona göre şekillendirilir.
EAU 2024 Kılavuzuna Göre KİOMK İçin Önerilen Risk Grupları
EAU (Avrupa Üroloji Derneği) 2024 Kılavuzu, Kasa İnvaziv Olmayan Mesane Kanseri (KİOMK) tedavisinde risk sınıflandırmasını belirlemek için yeni bir yaklaşım sunmaktadır. Bu risk sınıflandırması, hastaların tedavi yönetimini ve izlem planlarını daha doğru bir şekilde yapabilmek için gereklidir.
Risk Gruplarının Belirlenmesinde Kullanılan Faktörler
Yeni EAU KİOMK risk gruplarını belirlerken dikkate alınan temel faktörler şunlardır:
- Tümör evresi (T evresi)
- Derece (G1, G2, G3)
- CIS varlığı (Karsinoma in situ)
- Yaş (>70 yaş)
- Çoklu papiller tümör (Birden fazla tümör varlığı)
- Tümör çapı (>3 cm)
Bu faktörler hastaların risk gruplarına göre sınıflandırılmasına yardımcı olur.
Risk Grupları
Hastalar, tedavi sürecinde izlenmesi gereken stratejileri belirlemek amacıyla aşağıdaki dört ana risk grubuna ayrılır:
- Düşük Risk
- <70 yaşında, primer, soliter (tek) TaT1 G1 tümör
- CIS içermeyen, küçük (<3 cm) tümörler
- Diğer risk faktörlerinden yalnızca birine sahip hastalar
- Orta Risk
- Düşük, yüksek veya çok yüksek risk gruplarına dahil olmayan hastalar
- CIS içermeyen, diğer risk faktörlerinden birine sahip hastalar
- Yüksek Risk
- T1 evresindeki yüksek dereceli (G3) tümörler
- CIS içeren hastalar
- Ek risk faktörleriyle birlikte evre ve dereceye bağlı olarak yüksek riskli hastalar
- Çok Yüksek Risk
- Prostatik üretrada CIS varlığı, ürotelyal karsinom alt tipi veya lenfovasküler invazyon (LVI) varlığı
- T1 YD/G3 tümörler veya CIS içeren hastalar
- Çoklu risk faktörleri ile birlikte yüksek riskli hastalar
Progresyon Olasılıkları
Risk gruplarına göre 1, 5 ve 10 yıllık progresyon olasılıkları belirlenmiştir. Bu veriler, hastaların hastalıklarının ilerleyip ilerlemeyeceğini tahmin etmeye yardımcı olur ve tedavi planlamasında önemli bir rol oynar.
Risk Gruplarına Ait Önemli Notlar:
- CIS varlığı, tümörün tipi (özellikle ürotelyal karsinom) ve LVI (Lenfovasküler invazyon) gibi durumlar, hastaların çok yüksek risk grubuna dahil edilmesine neden olabilir.
- Rekürren tümörü olan hastalar da diğer prognostik faktörlerle birlikte değerlendirilmeli ve risk gruplarına uygun şekilde yönlendirilmelidir.
Risk grupları, hastaların hastalıklarının ilerleyip ilerlemeyeceğini tahmin etmek için kullanılır ve hastaların tedavi ve izlem planlarını belirlemede önemli bir rol oynar. Her bir risk grubunun progresyon olasılığı farklıdır, yani hastalıkları ne kadar hızlı ilerlerse, tedaviye yanıt verme ihtimalleri de o kadar etkilenir.
- Düşük risk: Bu grup, hastalığın ilerleme olasılığının en düşük olduğu grup olarak kabul edilir.
- 1. yılda: %0,06 (Bu oran, 1 yıl içinde hastalığın ilerleme riskinin %0,06 olduğunu gösteriyor.)
- 5. yılda: %0,93
- 10. yılda: %3,7
Bu grup için hastalık genellikle çok yavaş ilerler ve hastaların çoğu 10 yıl içinde hastalıklarının ilerlemesini beklemez.
- Orta risk: Bu grup, hastalığın orta seviyede ilerleme riskine sahip hastaları içerir.
- 1. yılda: %1
- 5. yılda: %4,9
- 10. yılda: %8,5
Orta riskli hastalar, 1 yıl içinde daha düşük bir ilerleme oranına sahipken, zamanla hastalık daha belirgin bir şekilde ilerleyebilir.
- Yüksek risk: Bu grup, hastalığın daha hızlı ilerlemesi olasılığı daha yüksek olan hastaları içerir.
- 1. yılda: %3,5
- 5. yılda: %9,6
- 10. yılda: %14
Yüksek riskli hastalarda hastalık, 1 yıl sonra daha belirgin bir şekilde ilerleme gösterebilir ve bu oranın 10 yıl sonunda %14’e kadar çıkması beklenir.
- Çok yüksek risk: Bu grup, hastalığın hızla ilerleme riski en yüksek olan hastaları içerir.
- 1. yılda: %16
- 5. yılda: %40
- 10. yılda: %53
Çok yüksek riskli hastalarda hastalık, 1. yıldan itibaren oldukça hızlı bir şekilde ilerler. 5 yıl sonunda hastalığın ilerleme oranı %40’a, 10 yıl sonunda ise %53’e ulaşabilir.
Sonuç:
Bu tablo, mesane kanseri olan hastaların risk seviyelerine göre hastalıklarının ilerleme olasılıklarını gösterir. Düşük riskli hastalar için hastalık ilerleme oranı çok düşüktür, ancak çok yüksek riskli hastalarda hastalık hızla ilerleyebilir. Tedavi ve izlem, bu risk gruplarına göre daha kişiselleştirilmiş şekilde planlanmalıdır.