Lokal Tedavi Sonrası PSA Takibi
Lokal tedavi sonrasında takiplerin ana basamağı PSA ölçümüdür. PSA seviyelerindeki yükselme, genellikle klinik olarak rekürrensin (hastalığın nüksetmesinin) göstergesi olarak daha önce ortaya çıkar. Radikal prostatektomi sonrasında PSA’nın 2 ay içinde ölçülemez seviyelere düşmesi beklenir.
- İlk 3 yıl içinde PSA her 6 ayda bir ölçülmelidir.
- Sonrasında ise yılda bir kez takip önerilmektedir.
PSA seviyesinin yükselmesi, hastalığın nüksetmesi anlamına gelebilir. PSA nüksü sonrasında hastanın yaşam beklentisi 10 yılın altına düştüğünde takibe son verilebilir.
Radyoterapi Sonrası PSA Takibi
Radyoterapi sonrasında PSA düşüşü radikal prostatektomiye göre daha yavaş olmaktadır.
- PSA’nın 0,5 ng/mL seviyesinin altına inmesi, iyi bir prognostik faktör olarak kabul edilir.
- PSA seviyesinin 2 ng/mL’den fazla yükselmesi, hastalığın klinik progresyonunu işaret edebilir.
PSA’nın nadir değere ulaşması 3 yıla kadar sürebilir.
Metastatik Prostat Kanseri Takibi
Metastatik hastalıkta hormonoterapi ile PSA’nın 4 ng/mL altına düşmesi, tedaviye iyi yanıt verileceğini gösterir.
- PSA takibi genellikle 3-6 aylık aralıklarla yapılır.
- Semptomlar veya diğer risk faktörleri varsa daha sık takip gerekebilir.
PSA İkilenme Zamanı (PSA-DT) ve Önemi
PSA ikilenme zamanı, PSA’nın iki katına çıkma süresini ifade eder.
- PSA-DT hesaplamak için en az 3 PSA ölçümü yapılmalıdır ve bu ölçümler arasında en az 4 hafta olmalıdır.
- PSA-DT genellikle aylar cinsinden hesaplanır, ancak çok aktif hastalık durumunda haftalar cinsinden de ifade edilebilir.
- PSA-DT’nin 3 yılın altına düşmesi, aktif izlemde biyopsi yapılmasını gerektirebilir.
- Yüksek riskli hastalarda PSA-DT’nin 12 ayın altında olması, androjen baskılama tedavisi başlatılması için bir kriter olabilir.
- PSA-DT, metastazsız sağkalım ve genel sağkalımla ilişkilidir ve metastazsız kastrasyon dirençli prostat kanseri hastalarında düşük PSA-DT (<10 ay) kötü prognozla ilişkilidir